Bullshit Jobs – nieuwe samenvatting

Recensiefoto Bullshit2Heeft jouw baan toegevoegde waarde voor de wereld? Twijfel je een beetje? Dat is niet zo gek, want volgens dit boek is minimaal 70% van de banen onzin (bullshit). Ik schreef al eerder een recensie over het boek Bullshit Jobs en vond het zo goed, dat ik er ook maar een Samenvatting van maakte! Hieronder kun je (nogmaals) lezen waarom ik zo onder de indruk was.

Een onzinbaan is ‘een vorm van werk in loondienst dat zo zinloos, onnodig of schadelijk is dat zelfs de werknemer het bestaan ervan niet kan rechtvaardigen, ook al voelt hij zich verplicht net te doen alsof het niet zo is.’ Ik citeer David Graeber, hoogleraar antropologie op de London School of Economics. In zijn boek komen een aantal voorbeelden van onzinbanen voorbij, van auditor (jawel) tot portier. In Nederland bleek uit een onderzoek dat 40% van de geënquêteerden vond dat hij/zij een nutteloze baan had. Binnen de financiële sector is 80% van de banen onzin, volgens een riskmanager bij een bank in Engeland. Nuttige banen worden gebullshitisized door de toenemende bureaucratie, denk aan leraren en verpleegkundigen die steeds meer formulieren moeten invullen zodat er voor hun eigen, zinvolle werk steeds minder tijd overblijft (nog geen 20% volgens verpleegkundigen). Andere mensen doen nuttig werk (zoals schoonmaken) voor een bedrijf dat nutteloos is (zoals een telemarketing-onderneming), dus uiteindelijk nog steeds nutteloos. Zo kom je wel op 70%!

Na de definiëring van wat een onzinbaan nu eigenlijk is, gaat het boek verder met een uiteenzetting van welke soorten onzinbanen er bestaan (Flunkies, Goons, Duct Tapers, Box Tickers en Taskmasters). Dat is een bijzonder grappig hoofdstuk en (helaas) ook heel herkenbaar als je een administratieve baan hebt of manager bent, of nog erger, alletwee. De volgende twee hoofdstukken gaan over de uitwerking van zo’n onzinbaan op degene die dat uitvoert. Dit is meer het serieuze werk. De auteur geeft diverse malen aan dat zijn theorie en conclusies niet op wetenschappelijk onderzoek zijn gebaseerd, maar puur op de reacties van zijn Twittervolgers na een oproep met voorbeelden van onzinbanen te komen en hoe dat voelt. Maar hij verwijst ook naar een aantal onderzoeken en statistieken waar je je wenkbrauwen bij optrekt, zoals die van de groei van de dienstensector. En velen zullen het uit eigen ervaring eens zijn met zijn stelling dat onzinwerk slecht is voor je mentale en/of lichamelijke gezondheid. Met name de jonge mensen die net van de universiteit komen met een ideaalbeeld hoe zij impact gaan hebben op de maatschappij, hebben het zwaar. En het slechte nieuws is dat er steeds meer onzinwerk bijkomt, wat in een historische context wordt verklaard (onder andere dat slaven ook ‘bezig werden gehouden’ met niet altijd even nuttig werk, om zo te zorgen dat ze geen tijd hadden om aan opstand te denken. Onzinwerk is dus moderne slavernij). De laatste twee hoofdstukken gaan over de vragen waarom de maatschappij er niets aan doet en wat de politieke effecten zijn. Hier doet Graeber een goede poging om naar de root-cause van onzinbanen te komen, filosofeert hij over de waarde van werk (met de arbeidswaardetheorie en de markttheorie) en gaat hij in op een mogelijke oplossing. Bijzonder interessant om te lezen.

Het hele boek druipt van de ironie en is met veel humor geschreven (ik las het in het Engels, altijd fijn voor de woordgrappen). Neem alleen al die krankzinnig lange titels van de subhoofdstukken (die ik in mijn Samenvatting daarom ook maar heb samengevat). Vrijwel elke beroepsgroep, de hele financiële sector, en alle managers, worden op de hak genomen. Het boek is dan ook niet bedoeld om oplossingen aan te dragen, zo stelt de Graeber uitdrukkelijk. Toch zet dit boek je aan het denken door heel wat misstanden aan te kaarten. Hij geeft een voorbeeld van een onderwijzeres op de kleuterschool, die van het bijzonder magere salaris haar gezin niet kan onderhouden en dus maar een onzinbaan aanneemt. Ook verpleegkundigen verdienen maar magertjes. Wat is het toch, dat we de meest belangrijke banen (zorgen voor je kinderen, zorgen voor je gezondheid) zo slecht belonen? Omdat we zeker willen weten dat deze mensen intrinsiek gemotiveerd zijn en het niet om het geld doen?

Graeber stelt dat onze maatschappij nu geheel om werk draait, niet als middel, maar als doel. Meer dan full-time, natuurlijk. En dat terwijl we het werk wat ècht nodig is, met z’n allen in twee dagen per week zouden kunnen doen. En nu zitten zovelen van ons gevangen in vervelend werk, onder een baas waar we een hekel aan hebben, en jaloers op degenen die wel iets nuttigs doen, dat de maatschappij van haat en rancune aan elkaar hangt. Daar wil Graeber met het boek wat aan doen. Niet door met een oplossing te komen, zoals het Universeel Basis Inkomen wat hij wel bespreekt als een optie. Maar door de lezers te laten nadenken over de onderliggende sociale problemen. Erg knap om dat te doen op een manier waarbij je als lezer blijft glimlachen!

Je kunt de Samenvatting bij ESCIA of de reguliere eBookhandels bestellen.

Het is natuurlijk veel beter om het originele boek te lezen. Dat kun je hier bestellen.

Elly Stroo Cloeck is specialist op het gebied van GRC en Internal Audit. Daarnaast schrijft ze samenvattingen en recensies van managementboeken.

Dit bericht werd geplaatst in Boekbespreking, Gedrag en getagged met , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Bullshit Jobs – nieuwe samenvatting

  1. Pingback: Sapiens – weergaloos goed boek over een weergaloos slecht Mens | ESCIA

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s