HersenHack– verbeter jezelf èn de wereld

Recensiefoto HersenHackAlweer een boek over psychologie? Jazeker, maar dit keer gaat het niet alleen over biases en heuristieken, over beïnvloeden en manipuleren. Nu komt ook de maatschappelijke impact aan de orde, hoe onze niet-zo-heel-goed-werkende hersenen de wereldproblemen veroorzaken, en hoe we die problemen kunnen oplossen met diezelfde hersenen, door een hersenhack.

Hersenhack? Klinkt eng! Margriet Sitskoorn legt in haar nieuwste boek ‘HersenHack’ uit dat de term ‘to hack’ al tientallen jaren bestaat en oorspronkelijk betekende: verbeteren, nieuwe verbindingen maken (van treincircuits!). Later betekende het: creatieve oplossingen vinden voor (computer)problemen en pas recent is de negatieve betekenis ontstaan. Margriet gebruikt hack voor beide betekenissen: inbraak èn verbetering.

Het heerlijk leesbare en letterlijk uitdagende boek doet uit de doeken hoe anderen inbreken in je hersenen, bijvoorbeeld met fake news. Ook gaat het in op manieren om zelf je hersenen te verbeteren, zodat je beter kunt functioneren. Er zijn veel voorbeelden, onderzoeken en testjes opgenomen, die soms wat gedateerd zijn, en vaak al bekend als je veel psychologieboeken leest.

In deel 1 van het boek ‘Leer jezelf kennen’, vind je veel testjes en puzzels, die je laten ervaren hoe beroerd je hersenen af en toe werken. Veel van deze uitdagingen kende ik al, maar sommige waren nieuw voor mij en daar tuinde ik dan, gewaarschuwd en al toch (even) in. Zoals deze: Welk getal hoort op de plaats van het vraagteken? 1 is gelijk aan 5; 2 is gelijk aan 10; 3 is gelijk aan 15; 4 is gelijk aan 20; 5 is gelijk aan ? Dergelijke voorbeelden van hersenen die een snel maar fout antwoord geven, zijn heel krachtig en doen waar Margriet voor waarschuwt: ze geven een ongemakkelijk gevoel! Toch lees je door, natuurlijk.

In deel 2 van het boek, over hoe hersen-hacks leiden tot grote maatschappelijke problemen en hun oplossingen, vind je hoofdstukken over fake news, angst, (verslaving aan) genot, en identiteit.

In het hoofdstuk over fake news wordt (natuurlijk) Donald Trump genoemd, die alles wat hem niet zint als fake news bestempelt en zelf ook de nodige hoeveelheid creëert. Filosoof Jason Stanley waarschuwt ervoor dat fake news niet alleen wordt gebruikt om mensen te misleiden, maar dat het doel is om ultieme macht te krijgen. Over mensen, over de wereld, maar ook over feiten, over de realiteit.

Waarom laten onze hersenen dit gebeuren, waarom geloven we zo makkelijk iets wat niet waar is? Hier heeft Margriet de nodige oorzaken voor op een rijtje gezet. Een daarvan is dat het proces van twijfelen aan informatie, het nader onderzoeken en daarna je hersenen updaten, uitgevoerd wordt door de prefrontale hersenschors, en dat deze achteruit gaat bij het ouder worden. En dàt roept bij mij de vraag op of het wel verstandig is om de machtigste posities aan oude, en dus relatief makkelijk beïnvloedbare mensen te geven.

Identiteit gaat onder andere over ‘ingroup positivity’ en ‘outgroup negativity’. Mensen zien eerder het goede in eigen groepsleden dan in ‘outgroup’-leden, bevoordelen de groepsleden en zijn geneigd de outgroupleden te benadelen. Zèlfs als die eigen groep volkomen arbitrair tot stand is gekomen, zoals door kop-of-munt gooien. Dat ‘eigen-groep-eerst’ vooroordeel is dan misschien genetisch bepaald doordat het je ooit beschermde tegen honger en sabeltandtijgers, maar nu is het niet meer nodig. Toch cultiveren we het nog steeds door de manier waarop onze hersenen werken. Ook stereotypering, racisme en dehumanisatie komt in dit deel aan de orde, met fascinerende uitleg hoe (en vooral waarom) mannen reageren op (al dan niet) schaars-geklede vrouwen.

We kunnen dit allemaal veranderen, stelt Margriet, zodat we prettiger samenleven, zelfs meer kans op wereldvrede hebben. We hoeven alleen maar onze hersenen te hacken, bijvoorbeeld door achtergronden van het (fake) nieuws op te zoeken op www.ourworldindata.org, (ik keek naar de CO2-emissie pagina, fascinerend!). Met feitelijke voeding kun je je hersenen updaten, je angstsysteem reguleren en minder beïnvloedbaar worden. Of jezelf trainen om jezelf in een ander te verplaatsen, hoe moeilijk dat vaak ook is. Zo update je je hersenen. Hersenhack!

En? 5 is gelijk aan ?

Wie ’25’ antwoordde moet dit boek zeker kopen!

(En als je ‘1’ antwoordde ook, want je wilt vast méér weten van die schaarsgeklede vrouwen…).

Je kunt dit boek kopen voor EUR 16,99 bij Managementboek.nl en Bol.com

Verder lezen?

Margriet Sitskoorn schreef de laatste jaren een aantal boeken over psychologie, die allemaal heel toegankelijk zijn voor een breed publiek. In 2014 was er de bestseller IK2 (bestellen bij Managementboek.nl of Bol.com), in 2011 Ik wil iets van jou, jij wil iets van mij (bestellen bij Managementboek.nl of Bol.com), in 2010 Passies van het brein (bestellen bij Managementboek.nl of Bol.com) en in  2008 de bestseller Het maakbare brein (bestellen bij bij Managementboek.nl en Bol.com).

Margriet ontleent veel van haar werk aan Daniel Kahneman’s Ons feilbare denken (Thinking, fast and slow), waarin op een heel leuke en leesbare manier allerlei onderzoeken naar onze twee hersensystemen aan de orde komen. Ik ben een groot fan van dit boek en schreef er eerder een recensie over.  Een must read! Je kunt dit boek kopen bij Managementboek.nl en Bol.com. Ik schreef er ook een Samenvatting van, die  als eBook te koop is bij ESCIA en voor maar EUR 4,49 bij Bol.com (of gratis, als je een KoboPlus abonnement hebt).

In haar hoofdstuk over (onterechte) angsten put Margriet onder andere uit Steven Pinker’s  Verlichting nu uit 2018. Wie de krant erop naslaat, is geneigd te denken dat de wereld gedoemd is ten onder te gaan, of dat de periode van vooruitgang voorgoed voorbij is. Echter, de feiten zijn anders. We worden gezonder, rijker, leven meer in vrede, en zijn zelfs steeds gelukkiger, overal ter wereld. De oorzaak? Het vertrouwen in wetenschap en redelijk denken dat sinds de Verlichting steeds wijder is verspreid. Echter, die Verlichting staat onder druk. Er is scepsis tegen wetenschap, en demagogen proberen het vertrouwen in redelijk denken te ondermijnen. Je kunt dit boek kopen bij Managementboek.nl en Bol.com

Elly Stroo Cloeck is projectmanager en auteur bij ESCIA. Ze schrijft recensies en samenvattingen van managementboeken, verzorgt managementboek-gebaseerde permanente educatie èn is jurylid voor ‘Managementboek van het jaar 2020’. Het boek HersenHack doet niet mee in deze verkiezing.

Dit bericht werd geplaatst in Gedrag, Maatschappij, psychologie en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s