Ik was laaiend enthousiast over Freakonomics, en las dus bijna direct de opvolger: Superfreakonomics, weer van Steven D. Levitt en Stephen J. Dubner. De ondertitel geeft aan dat het gaat over hoeren, terroristen en de afkoeling van de aarde. En hoewel ik wat minder enthousiast was (legde ik de lat te hoog?), heb ik toch weer een hoop opgestoken van je bijzondere statistieken en onderzoeken die worden gepresenteerd. Het boek is uit 2009, dus een béétje gedateerd … vooral als hoeren en terroristen dit boek óók gelezen hebben.

Het boek gaat over gedrag in de VS, wat misschien wat anders is dan in Europa, en in Nederland in het bijzonder, maar toch ook weer niet zó anders. De meeste weetjes zijn erg interessant en leuk geschreven. Die vergeet je echter ook weer snel. Wat me bijbleef waren de stukken over seks en klimaatverandering. En juist die stukken bleken meer gebaseerd op persoonlijke verhalen en minder op grootschalige onderzoeken. En, niet verrassend, de stukken over klimaatverandering zijn inmiddels wel achterhaald.  

Het economische boek Superfreakonomics …

…. begint met een ontnuchterende (pun intended) vaststelling: je kunt beter dronken achter het stuur zitten, dan de auto laten staan en dronken gaan lopen. De kans dat je al lopend het leven laat is zo’n 8 keer groter, en als je de onschuldige slachtoffers van een dronken automobilist meetelt, nog steeds 5 keer groter. Het is te berekenen uit allerlei data en vooronderstellingen en grappig geschreven, zoals alle stukken. Natuurlijk geeft het ook twee andere opties: taxi of niet drinken.  De fiets komt er niet in voor …

De prijs van seks

En dan de seks, waar het boek mee verder gaat en ook mee eindigt. Een hoer in het Chicago van rond 1900 verdiende (omgerekend) zo’n $430.000 per jaar. He? Sja, weinig aanbod: prostituee was een illegaal en schaamtevol beroep. En een hoge vraag: de klanten worden niet vervolgd. Tegenwoordig is de vraag gedaald want er is meer gratis seks op de markt: ‘seks voor de lol’, en seks vóór het huwelijk. De prijs ging dus omlaag. Nog een weetje: orale seks is erg populair: minder kans op ziekten, en hoeren kunnen snel wegrennen als er politie in aantocht is. Daarbij is er nu geen taboe meer op deze dienstverlening, die nu (2009 dus) 55% van het totaal uitmaakt. Interessant.

Dan de huidige prijsstelling: de prijzen variëren niet zozeer per hoer, maar per soort seks, ras van de klant, met/zonder condoom, binnen/buiten, etc. Prostituees met een pooier zijn duurder want die pooiers zorgen voor bescherming tegen politie en de hoer houdt ‘netto’ toch meer over. Op feestdagen is de vraag naar seks hoger, dit is dan ook de verklaring van de hoofdstuktitel: de overeenkomst tussen een prostituee en de kerstman, die het dus beiden moeten hebben van de feestdagen. En omdat de prijs van seks omhoog gaat, doen opeens ook amateurs, vrouwen met een gewone baan, mee.

Het stuk gaat dan vrijwel naadloos over in een analyse waarom (gewone) vrouwen minder verdienen dan mannen (dat heeft alles met kinderen krijgen te maken) en dan weer vrijwel naadloos in een persoonlijk verhaal van een escort, Allie. Hoog opgeleid en knap. Vindt mannen leuk en seks lekker. Ze rolt bijna per ongeluk in het vak, vraag $50 voor een uur. Ze is zó succesvol dat ze binnen een jaar $500 kan vragen. Raar maar waar: er zijn véél minder escorts dan hoeren. Waarom kiezen niet méér vrouwen deze carrière, vragen de heren zich schijnbaar serieus af. Zoveel geld compenseert de negatieve kanten toch? Nou ja, Allie wordt wat ouder, en geld is niet meer genoeg compensatie voor de negatieve kanten. Ze wil een goed betaalde baan, zonder geheimen. Ze gaat economie studeren. Ik fronste: interessante weetjes voor iedereen die dit vakgebied niet kent, maar wat is de moraal van dit verhaal?

Terroristen

Een volgend hoofdstuk gaat over de opsporing van terroristen. Er wordt geëxperimenteerd met het analyseren van demagogische data van opgepakte terroristen én met data van hun bankrekeningen.  Allerlei algoritmen worden gebouwd .. en één aanwijzing springt eruit: terroristen sluiten nóóit een levensverzekering af. Hiermee zijn potentiële terroristen dus op te sporen. (Inmiddels niet meer, lijkt me, en sja met crypto ben je snel uitgeanalyseerd).

Altruïsme

Het bekende verhaal van Kitty Genovese, die werd vermoord terwijl 38 toeschouwers niet ingrepen, is deel van een hoofdstuk over altruïsme. En net als de onderzoeken die laten zien dat we heel altruïstisch zijn, werd dit verhaal al snel gedebunked. De toeschouwers waren niet zo onverschillig als het verhaal gaat, en we zijn alléén altruïstisch als er iemand kijkt.   

Afkoeling van de aarde

En dan komt in hoofdstuk 4, naast veel andere items, de afkoeling van de aarde aan de orde, in het bijzonder het oppervlaktewater van de oceanen, nuttig om orkanen te voorkomen. De werking van een ‘Salter Sink’ wordt in detail uitgelegd. Ik had er nog nooit van gehoord! Dus gegoogled, en ik zie dat er na 2011 ook niet meer over geschreven wordt. Of het moet onder een andere naam zijn, want er gebeurt veel in geo-engeneering.

En daar gaat dan ook een deel van hoofdstuk 5 over. Als een vulkaanuitbarsting zwaveldioxide in de stratosfeer schiet en zo voor een beetje afkoeling kan zorgen, kunnen we zelf óók wat in de lucht spuiten, toch? De ‘uitvinder’ van de Salter Sink is ook hierbij berokken: Nathan Myhrvold. Maar hij lijkt ook dit niet te hebben opgepakt, Nathan liefhebbert nu in koken, en schreef een paar kookboeken. Sja. Googlen leverde het volgende op: zwaveldioxide in de stratosfeer tast de ozonlaag aan, inmiddels wordt er gekeken naar andere ‘deeltjes’. Ook dit onderdeel van het boek is niet tijdloos gebleken. Maar wel tijdloos is de opmerking dat gedragsverandering tegen klimaatverandering te moeilijk is omdat er te weinig korte termijn beloningen zijn, en dat dáárom naar technische maatregelen moet worden gekeken.

Overigens: dit hoofdstuk uit het boek heeft enorm veel kritiek gekregen, lees ik op Wikipedia. En Nathan’s bedrijf, Intellectual Ventures, is een PE organisatie en koopt en licenseert patenten, ze vinden niet echt zelf iets uit. In 2009 werd IV Labs opgericht, daaruit zijn wel een flink aantal startups ontstaan.

Apenprostitutie

In de epiloog gaan we terug naar seks. In een experiment werd kapucijneraapjes geleerd hoe met geld om te gaan. Ze  konden er pudding en appels van de onderzoekers mee kopen. Dat snapten ze na verloop van tijd heel goed! Zo goed, dat ze er seks van de apenvrouwtjes mee gingen kopen. Apenprostitutie! Het experiment is gelijk gestopt.

Mijn evaluatie van Superfreakonomics

Dit vervolg op Freakonomics staat weer boordevol interessante weetjes, ik heb er dus weer een hoop van geleerd. Niet alles even nuttig, maar wel leuk! Na het succes van Freakonomics kregen de auteurs veel ‘aanmeldingen’ van mensen die dachten iets bijzonders te vertellen te hebben. Dat maakt de verhalen wat minder op statistieken gebaseerd, bijvoorbeeld de stukken over Allie en over Nathan. Die vond ik (daarom) wat minder interessant. Het bronnenoverzicht is zeer uitgebreid, alles is onderbouwd, maar niet alles wetenschappelijk. Wel zijn er een aantal onderwerpen opgenomen waarin je kunt lezen dat wetenschappelijk onderzoek regelmatig debunked wordt met vervolgonderzoek, wat ook uit de stukken over Kitty Genovese en altruïsme blijkt. En de stukken over klimaatverandering tonen dat inmiddels óók aan. Dat maakt de relevantie van dit wat oudere boek minder, de observaties zijn bepaald niet (allemaal) tijdloos. De overall conclusie waarschijnlijk wel: zonder incentives krijg je de gemiddelde mens niet in beweging.

De onderwerpen zijn wel allemaal zeer leuk en gedetailleerd beschreven, met bijna altijd met name genoemde personen in de hoofdrol. Daarom leef je je snel in de onderzoeken in. Ik vond Allie niet echt herkenbaar, maar bijvoorbeeld de altruïsme-onderzoeken dan weer wel. De verhalen lopen op onverwachte manieren in elkaar over, het ziet er uit als van de hak op de tak, en toch zit er (meestal) logica in de structuur. De hoofdstuk- en paragraaftitels zijn leuk gevonden en heel uitnodigend: ‘De gevaren van baren’, en ‘Knikkeren met schedels’, bijvoorbeeld. Het boek is goed verzorgd, met hier en daar een tabel. Er is ook een geïllustreerde versie, maar die las ik niet.

Mis je wat als je dit boek niet leest? Nee, Freakonomics moet je zeker lezen, dat is echt een klassieker. Deze minder.

Conclusie

Inhoud: Leerzaam +, Onderbouwd +, Relevant 0, Tijdloos 0.

Vorm: Aansprekend+, Verzorgd +, Illustraties +, Structuur 0, Schrijfstijl +

FOMO -. 

Ik gaf het boek 3 ½ *

Ken je dit boek? Wat vond je ervan? 

Lees Superfreakonomics duurzaam …

• via de (online) bibliotheek; 
• digitaal via Kobo;
• of uit een minibieb (dat deed ik ook)!

Koop Superfreakonomics duurzaam … 

• bij de kringloop;
• bij een tweedehandsboekenwinkel zoals Boekwinkeltjes;
• bij je lokale boekwinkel, via Libris (aff.);
• of via B-Corp Bol (aff).

Keus genoeg!

Abonneer je hier op de wekelijkse blog-updates!