Wow, wát een boek is dit! Katja Staartjes, de eerste Nederlandse vrouw op de top van Mount Everest, hield een dagboek bij over een trektocht van 2000 kilometer over de hoogste bergpassen langs de grens tussen Nepal en Tibet: Lopen over de grens. Dit boek uit 2014 geeft een prachtige, persoonlijke beschrijving van de natuur, de Nepalese bevolking, de ontberingen en het plezier van 141 dagen lopen en klauteren. Bijna de helft van dit dikke boek is gewijd aan prachtige kleurenfoto’s.
De grens heeft een dubbele betekenis: niet alleen gaat ze een keer illegaal de grens naar Tibet over, ook stellen de natuur, haar uithoudingsvermogen, hygiëne, de armoede van de bevolking en het weer hun grenzen. Tot aan je middel in de sneeuw en toch doorlopen, spekgladde boomstammetjes over snelstromende rivieren, glijdend van steile berghellingen af, je tent uit de sneeuw graven, verdwalen in een bos met geen levende ziel in de buurt, een ‘homestay’ vol vliegen, het zit er allemaal in. Ik zwelg van bewondering, ril, en geniet mee …. op afstand.

Het natuurboek/reisverslag Lopen over de grens …
…. begint bij het drielandenpunt in Vaals. Daar loopt Katja met haar man Henk het Krijtlandpad, en daar ontstaat het idee om in Nepal van het westelijke drielandenpunt naar het oostelijke drielandenpunt te lopen. Op beide plekken grenst Nepal aan India en Tibet (China). De route wordt uitgezet, en bij de voorbereidingen blijkt dat een deel over de Great Himalaya Trail loopt. Die is totaal 4500 km lang en loopt door Nepal, India, Bhutan en Pakistan. De GHT loopt in Nepal over bestaande paden en (herders-)paadjes. Er is een lage route en een hoge route, die hoge route nemen ze en die is ook echt hoog: Katja en Henk bereiken een hoogte van 6200 meter. In hun rugzakken zit dan ook klimuitrusting. Het stel breidt het Nepalese deel van de Upper-GHT van 1600 km, uit met 400 km om bij de beide drielandenpunten uit te komen en noemen hun tocht de Nepalese Traverse. Ja, 2000 kilometer klinkt al veel, maar onderweg gingen ze ook nog eens 125.000 meter op en neer, en op en neer, en op en neer …
2000 kilometer in 4 etappes
Aan het begin van het boek zijn veel plattegronden te vinden met de route door de 13 verschillende regio’s, verderop zijn per hoofdstuk detailkaarten opgenomen. Ze doen de trektocht in 4 etappes, verdeeld over 2011, 2012 en 2013. Tussendoor moet er natuurlijk gewoon gewerkt worden, geld verdiend en aangesterkt.
De start laat al direct een grens zien die de natuur stelt: het pad richting het westelijke drielandenpunt, hun startpunt, is overstroomd en met geen mogelijkheid kunnen ze hun doel bereiken. Dan maar zonder dat beginpunt, dan starten ze wel in de buurt. Op dag 2 verdwalen ze in een bos met beren, op dag 11 glijdt Henk uit en breek zijn sleutelbeen. Ze worden met een helikopter geëvacueerd. Einde etappe 0, de tocht wordt een paar maanden uitgesteld.
Noedel-soep en vliegen
De tweede start is niet vals, het drielandenpunt wordt bereikt. Daarna lees ik de dagelijkse tochten, met 1 of 2 Nepalese gidsen /vertalers /dragers, wat vaak heel goed klikt, en soms ook niet. Bij zonsopgang opstaan, zoeken naar een pad wat vaak niet te vinden is, bij mooi weer genieten van het uitzicht op de bergen, gevriesdroogde maaltijden en noedel-soep, veel noedel-soep eten en thee, veel thee drinken, af en toe door een dorp om in een homestay te overnachten en een lokale curry te eten. Het is duidelijk dat Katja geniet van de tocht, het kan haar niet zwaar genoeg zijn, lijkt het. Op dag 25 is de homestay een tent naast een teashop, vol schimmel en vliegen. Maar er is geen vlak stuk om hun eigen tent op te zetten. Dus …. niet zeuren en die tent in. Brrrr, weer een grens overschreden.
Grenzen aan armoede
Op dag 37 lopen ze door een dorpje, Thehe, waar de armoede Katja heel erg raakt. De dorpsbewoners zijn niet gewend aan trekkers en de kinderen verdringen zich om haar heen: ‘druipneuzen, haardossen als touw en vuile versleten kleding’. Veel kinderen zijn duidelijk ziek, hoest, huidproblemen, open wonden, hongerbuikjes. Katja en Henk gaan aan de slag met desinfecterende crème en pleisters uit hun eigen voorraad. Rondom de huizen is het modderig en smerig. O ja, en het regent. Ook in de volgende dorpen zijn de mensen vel-over-been en zien er triest uit. Die triestigheid is bijzonder voor Nepal. ‘Dit is werkelijke armoede, hier worden alle grenzen overschreden’ schrijft Katja.
Je angst overwinnen
Op dag 46 regent het (ik vind het opvallend hoeveel dagen regen ze hebben gehad), en moeten ze een snelstromende rivier over. Via een natte boomstam. De Nepalese gids glimlacht en rent er overheen. Hij is dit gewend, in Nepal spoelen constant de bruggen weg. Henk aarzelt, en de Nepalese gids loopt terug om Henk’s rugzak en die van Katja over de boomstam te dragen. Dat is hun eer te na, maar na lang aarzelen geven ze die toch af. Henk gaat voetje voor voetje over de boomstam. Katja op handen en voeten. Stabieler, maar dichter bij het water ….. het lukt. Respect! Ik heb zelf vaak geweigerd om via een droge boomstam over een kabbelend beekje te lopen, dus ik vind Katja’s overwinning van haar angst bewonderenswaardig. Je grenzen verleggen, een hele kunst.
En verder gaat het, over onverwacht hoge passen, over een sherpa die absoluut niet in het team past, over prachtige uitzichten, over beren op de slaapplek, over steenkoud zijn en tot aan je middel in de sneeuw staan, over overweldigende natuur, over ….
Sneeuw, harde wind en nog meer sneeuw
En dan is het dag 135 en zijn ze bijna bij het oostelijke drielandenpunt. Ze zitten behoorlijk hoog, op 5150 meter, en het sneeuwt. En het blijft sneeuwen. Doorgaan is gevaarlijk. Maar ze zijn er bijna! Nog maar 9 kilometer. Er wordt een stormachtige wind voorspeld en nog meer sneeuw. Midden in de nacht is de lucht helder, ze vertrekken… maar op de gletsjer ligt veel sneeuw. De Nepalese gids raadt doorgaan af, Henk heeft er eigenlijk ook geen vertrouwen in … Katja zakt diep weg en heeft last van haar knie. Ze twijfelt …. Maar de grens is bereikt, de kans op succes is kleiner dan de risico’s. Ze lopen in 5 dagen naar beneden, door geurige kardemomstruiken en genieten van de omgeving, met gemengde gevoelens. Op dag 141 zijn ze in Taplejung, op 1900 meter. Einde van de Nepal Traverse.
Mijn evaluatie van Lopen langs de grens
Ik vond het een prachtig en ontroerend boek, tijdens het lezen leefde ik intens mee met Katja en haar team. Dat komt vooral omdat de tocht zo gedetailleerd is beschreven, van de majestueuze bergen tot de onherbergzame omgeving, van de Nepalezen en hun cultuur tot de persoonlijke ervaringen en gevoelens van Katja. Trots als iets lukt, teleurgesteld als iets niet lukt, en de continue afweging van risico’s tegen het halen van je doelen. En als dat dan op 9 kilometer niet lukt, is de 1991 kilometer ervóór dan waardeloos? Natuurlijk niet! Dat vind ik zeker een leerpunt.
Mentale uitdagingen
Het boek geeft een uitzonderlijk goed beeld van wat er bij zo’n tocht allemaal komt kijken. Niet alleen organisatorisch, niet alleen qua uitrusting, zelfs niet alleen qua fysieke conditie, maar met name je mentaliteit. Altijd kunnen omgaan met tegenvallers, met verrassingen, met verdwalen als je al bekaf bent. Je angst overwinnen bij boomstammen, je weerzin overwinnen bij vliegen. Inspirerend zeker, toch vraag ik me af of ik deze mentale sterkte zou kunnen opbrengen. En je die vraag stellen is óók leerzaam.
Naast de schitterende natuur, waar je op de foto’s veel van meekrijgt en die Katja zo liefdevol beschrijft, bleef de armoede van veel van de bewoners me bij. Ik was zelf in Nepal, in december 1999, en raftte over een rivier, kampeerde aan de oevers. Toch is de armoede en de cultuur mij niet zo goed bijgebleven, ik zal in een té toeristisch gebied zijn gebleven. In die zin ben ik weer met mijn neus op de feiten gedrukt: we moeten wat doen om onze natuur te behouden en armoede te bestrijden.
Schitterend uitgevoerd boek
Het boek werkelijk schitterend uitgevoerd. Harde kaft, dik papier, geweldige foto’s, goed geschreven en geredigeerde verhalen, veel kaarten en kaartjes om de tocht goed te kunnen volgen. 1 typo: rauwig? De schrijfstijl is erg goed, ik genoot mee van de vegetarische curry na dagenlang noedelsoep. En ook van de dal bhat, hoewel ik daar zelf niet van houd. Maar na dagen noedelsoep snap ik heel goed dat het smullen is. Net zo smullen als van het boek.
Must Read? Ook al ben je niet zo’n bergsporter, toch is dit boek het 100% waard om te lezen. Ik (a-sportief) vond het Wow!
Conclusie
Inhoud: Leerzaam +, Onderbouwd +, Relevant +, Tijdloos +.
Vorm: Aansprekend+, Verzorgd +, Illustraties +, Structuur +, Schrijfstijl +
WoW +.
Ik gaf het boek 5*
Ken je dit boek? Wat vond je ervan?
Lees Lopen over de grens duurzaam …
- leen het van een vriend of kennis;
- of haal het uit een minibieb!
Koop Lopen over de grens duurzaam …
- bij de kringloop;
- bij een tweedehandsboekenwinkel zoals Boekwinkeltjes;
- bij Katja zelf;
- bij je lokale boekwinkel, via Libris (aff.);
- of via B-Corp Bol (aff).
Keus genoeg!
Abonneer je hier op de wekelijkse blog-updates!






























































