Amy Edmondson is bekend van haar werk over psychologische veiligheid, een cultuur waarin het veilig is om je uit te spreken en je fouten naar voren te brengen. Maar dat is maar één aspect van het leren van fouten. Over de individuele belemmeringen om van je fouten te leren gaat haar Goed fout (Right Kind of Wrong) uit 2023. Het boek geeft ook methoden om die belemmeringen te overwinnen. De combinatie van een analyse van soorten fouten en missers met heel veel voorbeelden én wetenschappelijk onderzoek is heel leerzaam en aantrekkelijk.

De indeling van missers en fouten in drie categorieën, die verschillende oorzaken hebben, maar ook verschillende reacties vereisen, vond ik een eye opener. Basale fouten moet je  gewoon vermijden, op complexe missers kun je je voorbereiden, en intelligente fouten, ja, dáár kun je heel wat van leren. Vooral van die van anderen … En daarom is het open zijn over fouten ook zo belangrijk, zéker in een team. Even over je schaduw heenstappen ….

Het psychologische boek Goed fout …

… begint met het allereerste begin: een onderzoek naar … cockpitbemanningen. Het onderzoek was gericht op vermoeidheid: maken vermoeide teams, die al 3 dagen aan het vliegen zijn, meer fouten dan frisse teams, die net aan een driedaagse beginnen? Je zou zeggen van wel. Maar nee. De vermoeide individuen maakten wel meer fouten, maar ze werden gecorrigeerd door hun teamleden, en als team maakten ze daardoor minder fouten. Teamwork is dus heel belangrijk. Amy, dan nog promovenda, gaat hetzelfde experiment doen met ziekenhuisartsen.  

Haar resultaten zijn echter helemaal anders, terwijl de criteria voor goed teamwork hetzelfde zijn als bij de cockpitbemanningen. Hoe effectiever het teamwork, hoe groter het foutenpercentage! Wat bleek: het foutenpercentage waar Amy mee werkte was niet juist. Alle info was uitgevraagd met questionnaires. De fouten kwamen uit rapportages, niet uit objectieve metingen, zoals bij de cockpitbemanning. Amy concludeert dat de goede teams niet meer fouten máákten, ze rapportéérden meer fouten. Het verschil niet zien tussen maken en rapporteren was een ‘intelligente mislukking’, een ‘goede misser’ omdat het tot een nieuwe ontdekking zou leiden. Amy past haar hypothese aan met de impact van cultuur, en krijgt bewijs daarvoor. Betere teams zijn beter in staat fouten te bespreken, want: psychologische veiligheid. En met dit onderzoek wordt Amy beroemd. Door een fout in haar oorspronkelijke onderzoek. Een fout? Ja, maar niet zomaar een fout.

Mislukkingen, missers, fouten, vergissingen en overtredingen

Voor dit boek maakt ze onderscheid tussen mislukking/misser enerzijds en fout/vergissing anderzijds. Een mislukking/misser is een afwijking van de gewenste resultaten, gebrek aan succes. Een fout/vergissing is een onbedoelde afwijking van vooraf vastgestelde normen, zoals regels of beleid. En dan is er nog een overtreding, een opzettelijke afwijking van de regels. Helaas gebruikt Amy (of de vertaler) mislukking/misser en fout door elkaar heen, wat een beetje verwarrend is.

Van missers en fouten moet je leren, dan worden het goede fouten, goede missers. Maar leren van fouten is moeilijk. Waarom? Eerst onderscheidt Amy 3 soorten missers.

1. Basale mislukking, hoort bij een consistente context, bijvoorbeeld een lopende band, veel kennis is aanwezig, de onzekerheid is laag.
2. Complexe mislukking, hoort bij een variabele context, bijvoorbeeld de operatiekamer, veel kennis aanwezig maar er zijn wel onverwachte gebeurtenissen, en dus een matige onzekerheid.
3. Intelligente mislukking, hoort bij een nieuwe context, denk aan een wetenschappelijk laboratorium, beperkte kennis aanwezig en dus hoge onzekerheid.

Je gaat ook anders om met deze verschillende soorten: basale missers moet je vermijden, je kunt anticiperen op complexe missers, en zorg voor het verlangen naar intelligente missers. Maar hoe?

Missers leiden tot aversie, verwarring en angst

We reageren verschillend op missers: met emotionele aversie, cognitieve verwarring en met angst voor afwijzing. Dit zijn barrières voor de kunst van ‘goed’ fouten maken. Die barrières zijn te slechten:

1. Aversie verminder je door reframen om gezonde opvattingen over fouten maken op te bouwen.
2. Verwarring verminder je met een kader om soorten mislukkingen te onderscheiden.
3. Angst verminder je door psychologische veiligheid.

Door aversie gaan we creatief om met basale fouten. We zeggen: ‘dat zou iedereen hebben gedaan’. Of: het is de schuld van een externe factor. De navigatie-app bijvoorbeeld. Of ‘de stoplichten sprongen net vóór mijn auto op rood’. We beschermen liever ons zelfbeeld dan dat we fouten toegeven. We zoeken naar oorzaken om ons handelen te rechtvaardigen. En zo leer je er natuurlijk niet van!

Leren van fouten

Je zelfbeeld is de reden dat we beter leren van de fouten van anderen, dan wordt ons ego niet bedreigd. En het verklaart ook waarom we meer leren van onze successen dan van onze fouten.

Een andere manier om meer te leren van je fouten is reframen, een voorbeeld komt van Brené Brown. Je schamen over een fout helpt niet, want schaamte gaat over wie je bent, ‘slecht in iets’. Het is beter het te framen naar schuldgevoel: je hebt iets (niet) gedaan. Dat triggert je verantwoordelijkheidsgevoel, en ga je ermee aan de slag. Ook nuttig: je eigen frames ter discussie stellen, je automatische reactie uitstellen, waarbij Amy verwijst naar Weten wat je niet weet van Adam Grant. En natuurlijk is de statische mindset van Carol Dweck óók een frame. Daniel Pink onderzocht Spijt, en concludeerde dat mensen achteraf meer spijt hebben van niet-genomen-risico’s dan van een mislukking bij een wél-genomen-risico.

De tijd nemen om te reageren op een misser is belangrijk: stop met wat je doet, denk rationeel en kritisch na, en kies dan een reactie die je dichter bij je doel brengt. Het voorbeeld dat Amy erbij geeft, over een mantelzorgster en haar invalide vader, is zeer treffend. Later lezen we over Toyota, waarbij bij élk project, hoe succesvol ook, gesproken wordt over hoe het nóg beter kan. Missers en mislukkingen zijn normaal, en als team werken aan verbetering ook, als een gemeenschap van wetenschappers, altijd zoekend.

Maar hoe leer je van fouten?

Dus, hoe doe je het goed? De eerste stap is zelfacceptatie: fouten maken hoort erbij. Verder je reactie afstemmen op het soort misser, weet je nog? Basale missers vermijden, anticiperen op complexe missers, en verlangen naar intelligente missers.

Realiseer je dat je het recht hebt om te mislukken. Helaas is het wel zo dat dit recht makkelijker uit te oefenen is door een witte (man) en lastiger voor minderheidsgroeperingen omdat voor hen de mislukking als representatief voor de hele groep wordt gezien. Dat brengt Amy op inclusiviteit: ondanks dat inclusiviteit en psychologische veiligheid op elkaar lijken, is er toch verschil. Psychologische veiligheid, het gevoel dat het veilig is om je uit te spreken, is een onderdeel van het gevoel erbij te horen. Inclusiviteit, erbij horen, is een individueel gevoel, terwijl psychologische veiligheid een eigenschap van een groep is.

De tweede stap is oefenen, gewoon meer risico’s nemen, meer experimenteren, meer fouten maken. Daar wen je dan aan. Je moet dus volharden na mislukkingen, reflecteren op je fouten, verder verantwoording afleggen dus jezelf ‘de schuld’ geven, en als laatste (goede) excuses maken.

Een cultuur pro mislukkingen

Hoe creëer je nu de goede cultuur om te mislukken?

1. Aandacht geven aan de context – hoe moeilijk een activiteit is, hoe complex de omgeving.
2. Stimuleren van het delen van mislukkingen – in plaats van alleen maar opscheppen.
3. Een goede misser belonen – het gaat om de openheid die hiermee samenhangt, het nemen van risico – en mensen zonder ook maar één misser ontslaan!  

Door vaak je mislukkingen onder ogen te zien, te analyseren en ervan te leren, train je je beoordelingsvermogen qua soorten missers en hoe ermee om te gaan. En daarmee verbeter je je kans op succes.  

Mijn evaluatie van Goed Fout.

Dit is een uitzonderlijk leerzaam boek, wat ‘van je fouten leren’ tot in de details uiteenrafelt. De vele voorbeelden, van de individuele mantelzorger tot de teams bij Toyota, geven veel onderbouwing en inspiratie. Naast die voorbeelden geeft Amy ook veel wetenschappelijke onderzoeken weer, en niet alleen die van haarzelf, hoewel die wel als startpunt worden gebruikt. Tenslotte maakte ze een fout in haar hypothese! Ook interessant is haar beschrijving hoe open zijn over je missers en fouten je relatie met anderen kan verbeteren, ook wel handig. Prettig is dat ze aan het eind een aantal richtlijnen geeft hoe je kunt oefenen in ‘goed fout zitten’. Daarmee geeft ze een aanvulling op haar werk over psychologische veiligheid, wat voornamelijk de cultuur betreft, en wat minder je individuele gevoelens bij het maken van fouten. De aversie, de verwarring en de angst zijn heel herkenbaar.

Het betoog is duidelijk opgezet, verschillende soorten missers worden in afzonderlijke hoofdstukken uiteengerafeld. Ik had nooit zo nagedacht over basaal, complex en intelligent, en dit verschil is zeker zinnig om in het oog te houden. Qua redactie ben ik wat minder enthousiast, naast de incidentele typo stoorde ik me wat aan het gebruik van mislukking, misser en fout door elkaar heen. Van het voorbeeld Citibank heb ik de hele casus op Google nagelezen, want het ‘basale’ ervan was mij niet zo duidelijk. En zo waren er nog wat vraagtekens. In het boek staan een paar tabellen en figuren, verder is het vrij sober. Amy’s schrijfstijl is prettig, geen jargon, wel humor.   

Mis je iets, als je dit boek niet leest? Nee. Amy’s boek De onbevreesde organisatie is een klassieker, deze (nog) niet. Wél was het Business Book of the Year 2023 van de Financial Times, dat dan weer wel.

Conclusie

Inhoud: Leerzaam +, Onderbouwd +, Relevant +, Tijdloos +.

Vorm: Aansprekend+, Verzorgd 0, Illustraties 0, Structuur +, Schrijfstijl +

FOMO -. 

Ik gaf het boek 4*

Ken je dit boek? Wat vond je ervan? 

Lees Goed fout duurzaam …

• via de (online) bibliotheek; 
• digitaal en gratis via Kobo Plus;
• of uit een minibieb!

Koop Goed fout duurzaam … 

• bij de kringloop;
• bij een tweedehandsboekenwinkel zoals Boekwinkeltjes;
• bij je lokale boekwinkel, via Libris (aff.);
• of via B-Corp Bol (aff).

Keus genoeg!

Ik kreeg een recensie-exemplaar.

Abonneer je hier op de wekelijkse blog-updates!