Op 23 januari staat ze op het bordes: Elanor Boekholt-O’Sullivan. Een luitenant-generaal bij Defensie. Wat kan zij betekenen voor haar Ministerie: Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening? Ik las haar biografie uit 2025, Gewapend met gevoel, om daarachter te komen. En wat me opviel was een steeds terugkerend thema, namelijk ‘Ruimte maken’. Dát zal zeker van pas komen bij haar nieuwe carrière!

Dat ‘Ruimte maken’ gaat in dit boekende en ook leuke boek over zowel fysieke zaken als over sociale aspecten. Zo was zij in haar loopbaan bij Defensie ook een tijd verantwoordelijk voor de oefenterreinen, die weer, of intensiever, gebruikt moesten worden door de oorlog in Oekraïne. Maar Elanor kreeg te maken met omwonenden én met inmiddels gearriveerde beschermde diersoorten. En op sociaal gebied past ze het toe door haar mensen ruimte te geven zichzelf te ontwikkelen, fouten te maken, verantwoordelijkheid te nemen. En ook werd er wat (borst)ruimte gemaakt in de scherfvesten …  

De autobiografie Gewapend met gevoel …

…. geeft goed weer dat Elanor zeer veel verschillende rollen en taken heeft uitgevoerd. En zeker niet allemaal van achter een bureau! Ik heb ook bepaald niet de indruk dat ze een soort excuus-Truus was, integendeel. Elanor stelt dat haar leiderschap zich kenmerkt door menselijkheid, en dat dat juist belangrijk is op plekken waar we dat het meest verbergen. Waar je je afvraagt of je wel fouten mag maken, of je mag twijfelen als leider. Vandaar: gewapend met gevoel, want je werkt met mensen. Gevoel maakt je niet zwakker, maar juist scherper en betrouwbaarder.

Onveiligheid en afstand scheppen

Elanor is geboren in Ierland en heeft een Ierse vader en Nederlandse moeder. Die twee pasten niet goed bij elkaar, en moeders pakte haar spullen en vertrok naar Nederland toe Elanor 2 was. Er was veel armoede. Elanor voelde zich onveilig, ze schaamde zich voor haar tweedehandsjes. Ze neemt afstand van iedereen, hecht zich niet aan mensen en spullen. Op haar 18-de wil ze het huis uit, en dus heeft ze geld nodig, een baan. Een advertentie in de televisiegids voor een baan bij Defensie trekt haar aandacht, ze wordt aangenomen, zonder middelbare-schooldiploma. Geen bewuste keuze dus, maar het geeft haar richting, rust en discipline.

Half in half uit

De opleidingen bij Defensie gaan over kennis, vaardigheden én karaktervorming. Volhouden als het moeilijk is (het als vrouw bij Defensie maken is daar een typisch staaltje van), je goed gedragen ook als niemand kijkt. En ook over discipline en respect, respect hebben voor de ander, en respect verdienen met daden, niet met mooie praatjes. Ze merkt dat ze ergens bij kan horen zonder zichzelf te verliezen, waar ze van betekenis kan zijn. Mét de vrijheid om kritisch te kunnen zijn. Erbij horen en afstand nemen, half in, half uit. Dat thema komt ook regelmatig terug.

Dan komt er een mogelijkheid voorbij om inlichtingenofficier te worden. Maar ja, dan moet ze wel eerst haar schooldiploma halen. Ze doet dat via LOI, en wordt toegelaten tot de KMA. Dat is universiteit plús fysieke oefeningen. Elanor houdt afstand, kijkt de kat uit de boom, is onzichtbaar. Er zijn nog steeds mensen uit dezelfde KMA-lichting die zich haar niet herinneren.

Afwijkend, maar nodig

Als inlichtingenofficier gaat ze aan de slag in de militaire basis De Peel. Men vindt dat ze daar niet past, te zacht, te nieuwsgierig, gewoon te afwijkend? Elanor betoogt dat juist andersoortige mensen nodig zijn om te laten zien dat iets anders kan, iets te veranderen in nóg beter. Ze leerde daar ook leidinggeven op haar manier: aandacht geven, faciliteren, het verschil maken met kleine dingen. In die tijd wordt ze ook even uitgeleend aan een Brits fregat. Ze zijn stomverbaasd al een vróúw uit de helikopter stapt, want: een men only schip, geen enkele faciliteit voor vrouwen. Ze slaapt op de behandeltafel in de dokterskamer, vastgesjord in de riemen. Omdat ze haar (functie) nodig hebben, maken ze ruimte voor haar. Het is de kiem van haar strijd voor diversiteit: Defensie heeft die andere perspectieven nodig, en dus moeten ze er ruimte voor maken.

Zwanger en moeder, vechten voor eigen ruimte

En dan is ze zwanger, en ze wordt op ‘een zijspoor gezet’, mag kiezen uit was onvervulbare functies en komt als pelotonscommandant op de KMA, bij het ‘herplaatsingspeloton’, zeg maar de uitvallers. Ze zorgt dat deze cadetten toch ergens op hun plek komen, Inclusie in de praktijk. Eenmaal bevallen, wil ze weer op missie; haar man, ook van Defensie, zorgt voor de kinderen. Je hoeft niet op missie, zegt men, en het voelt alsof ze aan haar vakbekwaamheid twijfelen. Ze stáát erop. En gaat naar Kabul. Alweer geen faciliteiten voor een vrouwelijke officier. Dus op de slaapzaal. Ze moet weer ruimte maken, nu voor zichzelf.

Diversiteit en Inclusie

In de volgende rollen en werkzaamheden komt diversiteit en inclusie steeds meer tot uitdrukking. Ze wordt bevorderd tot commodore, een generaalsrang, en gaat het Defensie Cybercommando leiden. De promotie wordt stilgehouden, dat wil ze graag, omdat ze afwijkt van de andere generaals, die elkaar van vroeger kennen. Ze wil onzichtbaar blijven. Dat Cybercommando moet innoveren, en ze huurt mensen in die óók net niet passen, het zorgt voor een cultuurschok.

Ook bij de volgende klus is ze een buitenbeentje: commandant van de vliegbasis Eindhoven terwijl ze géén vlieger is. Nog nooit vertoond, al is 95% van het personeel op die basis óók geen vlieger. En vrouw, ook de éérste. Buitenbeentje zijn geeft veel uitdagingen, maar ook een voordeel: je kunt anders kijken, zit niet vast in tradities. De overmatige aandacht voor haar geslacht toen, vond ze wel vervelend, het was een primeur, ‘alsof er een nieuwe yoghurtsmaak op de markt was’.

Ruimte maken in een overvol land

En dan het hoofdstuk ‘Ruimte maken in een overvol land’. Ze is inmiddels plaatsvervangend directeur-generaal op het Ministerie van Defensie in Den Haag. Ze krijgt te maken met het stikstofprobleem, lawaai-overlast van de F-35’s, door de noodzaak van nieuwe oefenterreinen en munitiedepots. Alles voor meer veiligheid, en degenen die tegensputteren krijgen als antwoord dat minder oefenen betekent dat er bij een crisis meer slachtoffers vallen. Dat is de keuze: woningen, natuur, industrie en veiligheid.  

Ruimte maken voor het verschil

Tot slot een aantal hoofdstukken over hoe ze zich profileert: stropdas af, uniformjurk, andere scherfvesten, alles om meer vrouwen aan te trekken. Over dat gelijke kansen geen gelijkwaardigheid betekent, als de scherfvesten en kistjes niet passen.

Maar ook dat er geen tijd is voor langdurige innovatie, het moet sneller, het moet goed genoeg in plaats van perfect. Vooruitgang wacht niet op goedkeuring maar op iemand die begint te lopen. En ruimte maakt voor het verschil.

Mijn evaluatie van Gewapend met gevoel

Is Elanor als Defensie-generaal wel geschikt als Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening? Mijn vraag is wel beantwoord: ik denk het wel. Haar ervaring is superbreed, daar gaat de Ministerraad nog veel plezier aan beleven. En het thema Ruimte maken past heel goed bij de opgave van het Ministerie. Daarnaast is haar stijl van leidinggeven wel passend bij ‘de uitgestoken hand’ en het zoeken naar compromissen waar dit kabinet voor staat. Wat leerde ik nog meer? Nou, hoe het er aan toegaat als je bij Defensie gaat werken, alle ervaringen die je opdoet, de brede opleiding. En hoe het is om daar als vrouw te werken, nog steeds niet makkelijk, maar beter.

Natuurlijk keek ik even op Wikipedia, en daar wordt een affaire genoemd die in het boek niet aan de orde komt: ‘In 2018 droeg zij het bevel van vliegbasis Eindhoven over aan haar echtgenoot, Harold Boekholt. De benoeming van haar echtgenoot riep vragen op, omdat zij bij haar vertrek een drietal controversiële dossiers achterliet. Het betrof affaires over het vervoer van gevaarlijke stoffen, een klokkenluiderszaak over gebrekkige vliegveiligheid op de vliegbasis en een zaak over de omgang met financiële integriteitsschendingen. Daarbij was het denkbaar dat haar echtgenoot zou moeten oordelen over haar handelen in deze zaken, waardoor hij in verlegenheid gebracht zou kunnen worden.^’  Ongetwijfeld is er meer dat in het boek niet genoemd wordt, en is het verhaal gekleurd, onvermijdelijk bij een autobiografie. Het maakt me wel nieuwsgierig, krijgen we weer een relletje? Zo hier en daar klinkt ze wat defensief, dus er zal best ook wel wat onaangenaams gepasseerd zijn. Maar Elanor een beetje beter leren kennen, als aankomend minister, is zonder twijfel relevant en nuttig.

Het boek is heel goed geschreven, het leest als een roman. Ze is kritisch op zichzelf en beschrijft alle ervaringen met veel humor. Daarnaast gaat het veel over mensen, collegae en cadetten, zodat je een heel goed beeld krijgt hoe het eraan toe gaat. De hoofdstukken zijn lekker kort, elke ervaring een paar pagina’s en dan weer hup, door naar de volgende opdracht, de volgende ervaring, het volgende aspect van haar leiderschap. Het boek is goed geredigeerd, maar verder sober. Geen foto’s van Elanor! Wel bijzonder, bij een biografie. Maar ja, op internet is er genoeg te vinden. De thema’s Ruimte maken, Diversiteit en Inclusie zijn de rode draad in het boek. Waarschijnlijk heette het manuscript ook Ruimte maken, maar koos de uitgever voor clickbait met woordgrapjes als ‘gewapend’ en ‘generale kijk’.   

Ik ben heel benieuwd hoe Elanor Ruimte gaat maken.  

Mis je iets als je dit boek niet leest? Misschien, als ze controversiële beslissingen gaat nemen kunt je het altijd nog lezen.

Conclusie

Inhoud: Leerzaam +, Onderbouwd 0, Relevant +, Tijdloos 0.

Vorm: Aansprekend+, Verzorgd +, Illustraties 0, Structuur +, Schrijfstijl +

FOMO -. 

Ik gaf het boek 3 ½ *

Ken je dit boek? Wat vond je ervan? 

Lees Gewapend met gevoel duurzaam …

• via de (online) bibliotheek; 
• digitaal via Kobo:
• uit de bibliotheek van een relatie (dat deed ik ook!);
• of uit een minibieb!

Koop Gewapend met gevoel duurzaam … 

• bij de kringloop;
• bij een tweedehandsboekenwinkel zoals Boekwinkeltjes;
• bij je lokale boekwinkel, via Libris (aff.);
• of via B-Corp Bol (aff).

Keus genoeg!

Abonneer je hier op de wekelijkse blog-updates!