De fraude en het faillissement van Imtech, nu zo’n 15 jaar geleden, die periode zal ik niet snel vergeten. Niet in het minst omdat KPMG, waar ik 20 jaar als accountant gewerkt heb, in het beklaagdenbankje stond. Danielle Foolen was in die periode aangetreden als hoofd Treasury en werd later CFO van een dochtermaatschappij. In 2025 schreef ze hierover Achter de schermen, wat ze presenteert als een ‘creatieve reconstructie, een gefictionaliseerd verhaal met persoonlijke inkleuring’.

Hoeveel van deze ‘businessnovelle’ uiteindelijk fictie is en hoeveel feitelijk juist, is moeilijk te bepalen. De fraude in Duisland en Polen, die is vast juist beschreven. De houding van de belangrijkste spelers, sja, dat is moeilijker in te schatten. En juist dat ‘giftige gedoe’ wordt gebruikt voor de lessen waar het boek mee afsluit. Maar het geheel is zeer plausibel, dat wel. Het verhaal over de fraude en het faillissement leest als een thriller, waarbij de persoonlijke interacties goed geschreven zijn. Qua vorm is het echter wat teleurstellend.

Het managementboek Achter de schermen …

… is geschreven vanuit het perspectief van de ik-figuur, Martina. Zij komt ná de eerste problemen als interimmer binnen op Treasury en slaat achterover van de amateuristische organisatie die zeer decentraal wordt aangestuurd. Terwijl zij haar afdeling op de Holding probeert te stroomlijnen, achter allerlei informatie aangaat en het cashmanagement probeert te structureren en centraliseren, wordt het verhaal van de fraude in Duitsland vanuit het perspectief van andere hoofdpersonen verteld. Als er een enorme afwaardering op het onderhanden werk moet worden gedaan blijkt er ook te weinig werkkapitaal te zijn om de onderneming in de lucht te houden. Nu dreigt een faillissement.

Inmiddels is Martina CFO van de Infradivisie, en probeert ze met de CEO om deze divisie zelfstandig voort te zetten. Daar heeft ze de hulp van de banken, van investeerders en van de Holding bij nodig. In dit onderdeel lijkt iedereen alleen maar bezig zijn eigen hachje te redden, ten koste van anderen. Ze redden het dan ook niet. Martina wordt zonder pardon ontslagen, er is volstrekt geen aandacht of waardering voor haar inzet.

In de laatste hoofdstukken is Martina een hele nieuwe carrière gestart, ze is nu teamcoach. Dit deel geeft veel aandacht aan haar aanpak bij het coachen.

Welke lessen kunnen hieruit getrokken worden?

De laatste 10% van het boek gaat over de leiderschapslessen die uit dit verhaal getrokken kunnen worden. Daniëlle onderscheidt 3 lagen: het ik, het wij en het systeem. ‘Het ik vraagt om zelfinzicht, emotionele beschikbaarheid en het vermogen om persoonlijke patronen te herkennen en te reguleren. Het wij draait om relationele intelligentie: het creëren van psychologische veiligheid, het delen van verantwoordelijkheid en het bouwen aan vertrouwen. Het systeem vereist systemisch bewustzijn-het vermogen om patronen, dynamieken en blinde vlekken in de organisatie te doorzien en te adresseren.’ In dit deel refereert ze in elke les terug naar bepaalde situaties uit het fraude-verhaal. Les 1 is Negeer stille signalen niet (focus: ik), les 2 (Her)ken giftige patronen (focus: wij) en les 3 Ga naar de wortel (focus: systeem). Op zich legt Daniëlle geen directe causale relatie tussen de fraude en het ‘giftige gedoe’ binnen de organisatie.  

Mijn evaluatie van Achter de schermen

Het idee om van een persoonlijke ervaring een businessnovelle te maken vind ik goed. Het is dan ook al 15 jaar geleden, en Daniëlle stelt terecht dat zij niet objectief is. Het verhaal van de fraude zelf is vrij gedetailleerd weergegeven, en vrij goed te volgen, ook voor non-financials denk ik. Dat geldt echter niet voor het allereerste probleem: een post van 150 miljoen in de halfjaarcijfers. De onderneming heeft een schuldbekentenis van het pretpark-project als banktegoeden, dus als activa op de balans gezet, terwijl de accountant van mening is dat het een schuld is en dus bij de passiva thuishoort. Verdere uitleg wordt niet gegeven, en dat is jammer, want dat is nogal een fundamenteel verschil. Deze fout lijkt ook geen enkel gevolg te hebben, en dat vind ik ook vrij bijzonder.

De beschrijving van de pogingen om ná het ontdekken van de fraude het bedrijf te redden is vrij complex, met veel personages en veel verschillende activiteiten. Dit vond ik af en toe warrig en moeilijk te volgen.  

Het deel over haar volgende carrière als teamcoach is biografisch misschien interessant, en misschien ook logisch na zo’n ervaring. Toch vond ik het niet bijster relevant, en het leest als een brochure voor haar bedrijf. De 10% van het boek die besteed wordt aan de 3 lessen is te hoog over, en dat komt ook omdat er te weinig aan reflectie in de businessnovelle zelf zit.  Als in de les staat: ‘Toen hij kortaf reageerde …’, kan ik me dat kortaf reageren uit het verhaal echt niet meer herinneren. Al met al vond ik het beperkt leerzaam.

Vorm en structuur

Ik vond de structuur van het verhaal niet logisch. Enerzijds de ik-figuur, Martina, anderzijds heel wat hoofdstukken die vanuit het perspectief van andere functionarissen zijn geschreven, te beginnen met Harold. ‘Hij kijkt uit het raam van de taxi. Hij houdt van de oude Hanzesteden.’ Danielle heeft het er zelf ook lastig mee, op één pagina zie ik zowel een zin met  ‘zegt Martina’, als ‘mijn opvolger’: de ik-persoon is soms ook een derde persoon, dat is verwarrend.

De redactie had naast de structuur ook wat meer aandacht aan typo’s kunnen geven: een leidinggevenden, et vermogen, met de mond beleiden, zijn een paar voorbeelden. Jammer.

De illustraties met de achtbaan zijn grappig, leuk gevonden bij het pretpark-debacle, maar voegen niet echt wat toe.  

Conclusie

Inhoud: Leerzaam 0, Onderbouwd 0, Relevant 0, Tijdloos +.

Vorm: Aansprekend +, Verzorgd -, Illustraties 0, Structuur -, Schrijfstijl +

FOMO -. 

Ik gaf het boek 2 ½ *

Ken je dit boek? Wat vond je ervan? 

Lees Achter de schermen  duurzaam …

• via de (online) bibliotheek; 
• digitaal en gratis via Kobo Plus (dat deed ik ook!);
• of uit een minibieb!

Koop Achter de schermen duurzaam … 

• bij de kringloop;
• bij een tweedehandsboekenwinkel zoals Boekwinkeltjes;
• bij je lokale boekwinkel, via Libris (aff.);
• of via B-Corp Bol (aff).

Keus genoeg!

Abonneer je hier op de wekelijkse blog-updates!