Familie: ‘nicht’ Iris Sommer

Ken je dit? Vroeger had je de posters van je favoriete popsterren aan je muur hangen. En nog steeds wil je naar al hun concerten. Je gaat naar alle films van je favoriete filmster. Je leest alles over ze en volgt ze op sociale media. Ze voelen als familie. Ja, dat heb ik ook, met mijn favoriete auteurs. Ik lees al hun boeken zonder recensies te lezen. Ik abonneer me op hun nieuwsbrieven en sociale media. Ze zijn familie, hun foto’s hangen aan de muur. Ik stel elke maand een nieuw familielid aan je voor. Deze maand is dat mijn ‘nicht’ Iris Sommer.

Waar schrijft Iris Sommer over?

Iris schrijft over het brein. Als hoogleraar psychiatrie weet ze er alles van! Ze maakt de link met onze zintuigen, met voeding en bacteriën, met verschillen per gender, en beschrijft verschillende soorten hersenziekten en -aandoeningen. Verrassende feiten in een smeuïge schrijfstijl! Ze kan ook bepaald lyrisch práten over de hersenen: “Levende hersenen zijn prachtig! Ze zijn roze, met eroverheen een heel mooi netwerk van rode en blauwe adertjes. Daarover ligt dan weer een glanzend vlies, als een soort zijden sjaaltje. En dat beweegt dan, het klopt zachtjes.”.

Wat valt er nog meer over Iris te vertellen?

Nicht Iris Else Clara Sommer is geboren en getogen in Roermond, zij woonde er van 1970 tot 1987. Ze studeerde geneeskunde aan de VU in Amsterdam, en slaagde cum laude voor haar master. Haar promotieonderzoek deed ze bij de Universiteit Utrecht, en ook daar slaagde ze cum laude, in 2004. Haar proefschrift Language Lateralization in Schizophrenia gaat over de taalgebieden in de hersenen. De fundamentele ontdekking welke gebieden betrokken zijn, leidde tot een nieuwe multidisciplinaire behandeling voor mensen met hardnekkige hallucinaties. De aanpak kreeg ook buiten Nederland navolging en geldt inmiddels internationaal als een voorbeeld van goede geestelijke gezondheidszorg.

Vervolgens verkaste ze naar het UMC Utrecht, studeerde voor psychiater, en zette nét afgestudeerd in 2006 de stemmenpoli op, gericht op hallucinaties. Ook was ze hoogleraar bij het UMC. Van 2011 tot 2016 was Iris lid van De Jonge Akademie, daar kom je niet zomaar in! Het heeft max. 50 leden die elk voor max. 5 jaar benoemd worden. Het neusje van de zalm van de Nederlandse wetenschap, die onderzoeksbeurzen kunnen krijgen. Haar onderzoek naar hallucinaties werd als publieksonderzoek van het jaar 2016/2017 uitverkoren. In 2017 ging ze als hoogleraar psychiatrie aan de slag in het UMC Groningen en daar werkt ze nog steeds.

Het bleef prijzen regenen! In 2022 won ze de Huibregtsenprijs voor Wetenschap en Maatschappij. In 2026 ontving ze de NWO Stevinpremie, de hoogste onderscheiding voor onderzoekers in Nederland die op het gebied van kennisbenutting voor de samenleving bijzondere prestaties hebben behaald. Ze kreeg 1,5 miljoen euro prijzengeld, te besteden aan wetenschappelijk onderzoek en initiatieven rondom kennisbenutting. Wat ze ermee gaat doen? “Deze prachtige prijs betekent dat wij (= haar team bij UMC Groningen) ons verder kunnen verdiepen in de mentale gezondheid voor vrouwen. Dat is een terrein waar nog veel moet gebeuren, maar waar ook veel gezondheidswinst te behalen is.” Superrrrrr.

Iris is lid van diverse overheidscommissies voor de wetenschap, en regelmatig in de media en op tv te zien. Ook is ze sectieredacteur psychiatrie van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde.

Verrassend: ze is positief over het inzetten van AI in de psychiatrie. Binnen haar expertisegebied, stemmen, denkt ze dan aan het analyseren van stempatronen, waarmee makkelijker progressie of terugval bij psychoses kunnen worden ontdekt. Ook ziet ze wel wat in een ‘veilige zelfhulp-app’.

‘Nicht’ Iris is getrouwd met ‘neef’ Robert Schoevers en heeft twee kinderen. ‘Neef’ Robert is óók psychiater, werkt óók bij UMC Groningen, hij is daar sectiehoofd Psychiatrie. Hij specialiseert zich in stemmings- en angststoornissen, met name depressie en het gebruik van psychedelica daarbij. ‘Neef’ Robert is óók bekend van de media: hij was presentator van de tv-serie ‘Doe Even Normaal’. O ja, hij promoveerde óók cum laude. Slim stel!

Welke boeken schreef Iris?

‘Nicht’ Iris schreef tussen 2004 en 2026 8 boeken, inclusief haar proefschrift. Ik las en recenseerde er 2, waarvan ik er één 4 1/2* gaf. Drie van haar boeken staan op mijn eReader, dus die komen binnenkort zéker aan de beurt.

De stem van het brein (2026)

Iris’ nieuwste boek ligt bovenop de virtuele stapel, maar las ik dus nog niet. Flaptekst: Van gebarende gorilla’s tot AI-taalmodellen: hersenexpert Iris Sommer onthult hoe taal alles vormt wat we zijn. Een meeslepende reis door brein én taal. Wij mensen zijn ‘verbivoren’: we voeden ons met woorden. Taal is typisch menselijk. Toch? Al sinds Iris Sommer grensverleggend onderzoek deed naar stemmen die mensen horen wanneer ze kampen met psychose, is zij mateloos gefascineerd door de wereld van taal en het brein. In De stem van het brein brengt ze beide op wervelende wijze samen, van gebarende gorilla’s, het brein van een pasgeboren baby en AI-taalmodellen tot het wegvallen van taal bij dementie. Taal is het fundament van alles wat we zijn. Koop bij Libris

De bacterie en het brein (2023)

Uit mijn recensie (4 1/2 *): De bacterie is bepaald ondergewaardeerd, dat is mijn conclusie na het lezen van dit geweldige boek van Iris, hoogleraar psychiatrie. Psychiatrie ja: leek mij de relatie tussen bacteriën en het brein nogal vergezocht, inmiddels ben ik óm. Wil jij ook eens van een andere kant kijken naar neurodiversiteit, stress en je persoonlijkheid, lees dan zeker dit boek. Smeuïg! Smeuïg is het goede woord. Niet alleen door de zeer prettige schrijfstijl met de bijna menselijke omschrijvingen van de bacteriën (toffe gasten, bijvoorbeeld), ook door het regelmatig terugkomen op het nut van voorkomen en genezen van allerlei afwijkingen, fysiek en mentaal, via het toedienen van bacteriën, oftewel: poeptransplantaties. De ‘smeuïge smurrie’ van een ander kan heel gezond zijn! Lees mijn recensie | Koop bij Libris

Voed je brein (2022)

Een kookboek! Ik las het nog niet, dus hierbij de flaptekst: Ongemerkt gebruik je de hersenen de hele dag door bij alles wat je doet. Van ingewikkelde handelingen tot de meest simpele dingen die je al jaren op de automatische piloot doet. Hersenen maken je tot wie je bent, wat je voelt en hoe je je gedraagt. En daarom wil je ze natuurlijk in optimale conditie houden. Door gezond te leven en te eten krijgen je hersenen voldoende brandstof plus bouwstoffen binnen en geef je de darmen en immuunsysteem een boost. En dat heeft weer een gunstig effect op je hersenen. Koop bij Libris

Het vrouwenbrein (2020)

Dit boek staat nog op mij leeslijst, dus de flaptekst: Vrouwen hebben niet dezelfde hersenen als mannen. Hun brein is fors kleiner en hun hersenschors telt liefst zeventien procent minder zenuwcellen. Toch doet hun denkvermogen niet onder voor dat van mannen; hoe compenseren zij voor hun kleinere hardware? Er zijn meer verschillen tussen vrouwen en mannen. Persoonlijkheid en interesse is (gemiddeld) anders. Vrouwen hebben een ander stresssysteem, andere hormonen en een ander immuunsysteem. Hoe worden die verschillen tussen de seksen veroorzaakt, en wat betekenen ze? Wat gebeurt er wanneer iemand van geslacht verandert? Hoe gaat de maatschappij om met meisjes en jongens, vrouwen en mannen, en wat zou er beter kunnen? Koop bij Libris

De zeven zintuigen (2018)

Ook dit boek ligt op de stapel, maar niet bovenop. Flaptekst: Iris Sommer neemt je mee op twee reizen – door het fascinerende verhaal over onze zintuigen én door Mumbai, de zinnenprikkelende stad bij uitstek. Haarscherp legt ze uit hoe we beschermd worden tegen overprikkeling; hoe we slechts een deel waarnemen met onze zintuigen en de rest aanvullen vanuit onze achtergrond. Je leest waarom baby’s makkelijker iets nieuws proeven dan peuters, waarom je op een zomeravond nog wel de kleur blauw ziet, maar geen rood of groen meer. Waarom je als koukleum de kachel thuis juist lager moet zetten. Hoe je pijn waarneemt en wat je daartegen kunt doen. Zelfs het mysterieuze zesde zintuig komt aan de orde. Koop bij Libris

Haperende hersenen (2015)

Uit mijn recensie 3 1/2 *: Géén leuk boek. Wél een heel interessant boek. En ook een noodzakelijk boek, denk ik. Want als je je pas gaat inlezen in een hersenziekte als je er direct mee te maken krijgt, ben je te laat. En heel goed geschreven, dat ook. Het boek beschrijft 9 hersenaandoeningen: Parkinson, Bipolaire stoornis, MS, Alzheimer, Gilles de la Tourette, Schizofrenie, Huntington, NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel) en Dwangstoornis. Het gaat over de symptomen, de oorzaken en de behandeling. Maar ook over de persoonlijke verhalen van patiënten, hun achtergrond, wat het met hen doet en hun vooruitzichten. Het creëerde bij mij meer begrip voor iedereen die niet ‘normaal’ is. Dat zou iederéén moeten hebben. Lees mijn recensie | Koop bij Libris

Stemmen horen (2011)

Ik las dit boek nog niet. Flaptekst: Ongeveer vijf procent van alle Nederlanders hoort op enig moment in zijn leven stemmen die er in werkelijkheid niet zijn. Voor patiënten met een psychose kunnen stemmen echt afschuwelijk zijn: ze zeggen dat je slecht bent en dood moet. Toch zijn er ook mensen die juist blij zijn met de stemmen die ze horen. Ze krijgen advies en goede raad, en beschouwen hun stemmen als een gave waarmee ze ook anderen kunnen helpen. Waarom hoort de één wel stemmen en de ander niet? Hoe is het om dit mee te maken? Wat zijn de verschillen en de overeenkomsten tussen Jeanne d’Arc, helderzienden, paranormaal genezers en patiënten met psychoses? Wat gebeurt er in de hersenen van iemand die stemmen hoort? Koop bij Libris

Language lateralization in schizophrenia (2004)

Dit is ‘nicht’ Iris’ proefschrift.

Tweedehands te koop bij Boekwinkeltjes.

Overige boeken:

Language Lateralization and Psychosis (editor) – (2009)

Verder heeft zij meegewerkt aan zo’n 1000 (!) vaktechnische artikelen.

(Deze informatie komt uit Wikipedia, Goodreads, Libris )

Meer weten over mijn familie?

In januari 2023 (update november 2025) stelde ik neef Menno Lanting voor.
En in februari (update maart 2026) nicht Jitske Kramer.
In maart was de beurt aan neef David Graeber.
April (update oktober 26) was voor nicht Naomi Klein.
In mei stelde ik neef Joris Luyendijk voor.
En in juni nicht Margriet Sitskoorn.
In juli was de beurt aan neef Daniel Pink.
Augustus was voor nicht Mariana Mazzucato.
In september stelde ik oom Jos Burgers voor.
En in oktober (update maart 2026) nicht Danielle Braun.
In november was de beurt aan oom Stephen R. Covey en zijn kinderen.
December was voor nicht Brené Brown.
In januari 2024 stelde ik neef Martin van Staveren voor.
En in februari (update maart 2026) nicht Japke-d. Bouma.
In maart was de beurt aan neef Walter Isaacson
April was voor nicht Kate Raworth.
In mei stelde ik neef Raymond de Looze voor.
En in juni (update maart 2026) nicht Roos Vonk.
In juli was de beurt aan oom Daniel Kahneman.
Augustus was voor nicht Rita McGrath.
In september stelde ik neef Berthold Gunster voor.
En in oktober nicht Barbara Baarsma.
In november was de beurt aan neef Adam Grant
December was voor nicht Susan Cain
In januari 2025 stelde ik neef Kees Klomp aan je voor.
En in februari nicht Nadine Maarhuis.
In maart (update mei 2026) was de beurt aan oom Robert Cialdini
April (update november 2025) was voor tante Jane Goodall
In mei stelde ik neef Jaap Bressers aan je voor
En in juni nicht Babette Porcelijn.
In juli was de beurt aan mijn neef Yuval Noah Harari
Augustus was voor nicht Robin Wall Kimmerer
In september (update februari 2026) stelde ik neef Rutger Bregman aan je voor
En in oktober nicht Roxane van Iperen
In november was de beurt aan neef Roman Krznaric.
December was voor tante Carol Dweck.
In januari 2026 stelde ik neef Hans van der Loo aan je voor.
En in februari nicht Katja Staartjes
In maart was de beurt aan neef Malcolm Gladwell.
April was voor ‘nicht’ Lois P. Frankel.
In mei stelde ik ‘neef’ Frans de Waal aan je voor.
En in juni ‘nicht’ Stine Jensen.
In juli was de beurt aan ‘neef’ Jonathan Haidt
Augustus was voor ‘nicht’ Elizabeth Gilbert.
In september stelde ik ‘neef’ Jeroen Smit aan je voor.
En in oktober ‘nicht’ Iris Sommer.