Hoe de futuristische fantasieën van enkele miljardairs de wereld veranderen in een nachtmerrie. Zo! De ondertitel van De techbro’s van George van Hal en Laurens Verhagen uit 2026 is duidelijk over de mening van de auteurs. Toch weten de journalisten van de Volkskrant een goed onderbouwd betoog neer te zetten, waarin het óók, of juist, gaat over het waaróm van hun acties, en uit welke bronnen de techbro’s hun inspiratie halen. Dit uitstekende boek leverde mij heel wat nieuwe inzichten op!

Ik ben een scifi- en fantasy-liefhebber, maar kende toch een aantal van die invloedrijke boeken (Snow Crash!) niet. En ook had ik de rol van mensen als Marc Andreessen, Peter Thiel en Sam Altman onderschat, het draait zéker niet (alleen) om Musk, Bezos en Zuckerberg, zoals de kaft impliceert. Een aantal leermeesters van de heren kende ik zelfs helemaal niet. Natuurlijk komt ook de relatie met Trump aan de orde, waar naar mijn idee toch de grootste push richting nachtmerrie vandaan komt. Ja, het boek laat helder licht schijnen op een duistere trend. Leerzaam dus, en erg goed geschreven.

Het maatschappelijke boek De techbro’s …

…. valt uiteen in 5 delen. Deel 1 gaat in op de missie van de techbro’s.  Het allereerste hoofdstuk begint met een introductie op het scifi-boek Snow Crash. In dit boek is de economie en de overheid in de VS ingestort en heersen de bedrijven over kleine stadsstaatjes, waarin ze hun eigen regels bepalen. Criminaliteit tiert welig, is gewoon een bedrijfstak. De bevolking zoekt zijn heil in de Metaverse, waarin de rijke deelnemers zich duurdere avatars kunnen veroorloven. Zuckerberg wil ook zoiets. Opium voor de massa’s. Marc Andreessen, bestuurslid van Meta, zegt dat ‘we al 5000 jaar bezig zijn ongelijkheid in de echte wereld te verminderen, we moeten niet nog eens 5000 jaar wachten. Online werelden kunnen het leven voor iedereen mooier maken, ongeacht de ontberingen in de echte wereld waarin ze zich bevinden.’ Goede intenties dus?

Musk laat zich inspireren door The Moon is a Harsh Mistress. Hierin heeft supercomputer Mike alle communicatie in handen, en gebruikt dat om de publieke opinie te beïnvloeden. Musk heeft X. Zijn bedrijf Neuralink is geïnspireerd door de Culture-reeks van Ian Banks. De verhalen van Asimov (de Foundation– en Robot-series) en Douglas Adams (A Hitchhikers Guide ...) inspireren hem om Space X op te richten en het heelal te koloniseren. Zo kan hij ervoor zorgen dat de mensheid niet uitsterft na een nucleaire oorlog of meteorietinslag. Goede intenties dus?

De meeste mensen lezen de scifi-verhalen als een waarschuwing voor een dystopische toekomst, en zelfs de auteurs ervan geven dat aan, maar de techbro’s worden rijk van de betreffende technologie, en bekijken het commercieel, zien het als een handleiding. Toch hebben ze meer drijfveren dan geld alleen. Daar gaat de rest van het boek over.

Techoligarchie

De techbro’s (van de VS) zaten altijd voornamelijk in het kamp van de Democraten, Obama maakte zich hard voor technologie en innovatie en verwaarloosde regulering. Maar via de Republikeinen was er nóg minder regulering mogelijk, en de Democraten werden strenger na het schandaal van Russische inmenging in de verkiezingen van 2016. Trump en Vance zitten juist perfect op één lijn met de techbro’s. Als de VS een wereldmacht willen blijven en China vóór willen blijven, moeten er sterkere banden zijn tussen de overheid en de technologiesector, net als in China het geval is, is hun uitgangspunt. Die vervlechting wordt in de VS ook ingezet: belangrijke functionarissen uit de techsector (Meta, Open AI, Palantir) hebben tegelijkertijd een formele rang in het leger en zijn onderdeel van de commandostructuur. De opkomst van de techoligarchie is een feit.

Duistere Verlichting

In hoofdstuk 3 maken we kennis met andere spelers. Zo komt Curtis Yarvin aan bod, hij heeft een bepaald reactionair blog en raakt bevriend met Peter Thiel. Ook Marc Andreessen is fan. Yarvin stelt dat het na de Verlichting met het Westen is misgegaan, door vrijheid, gelijkheid en broederschap. Doorgeschoten gelijkheidsdenken is de opmaat tot ellende, er is een autoritaire leider nodig die het land als een start-up gaat leiden. Yarvin staat aan de wieg van de Dark Enlightenment-beweging, de Duistere Verlichting. Peter Thiel is aanhanger, en heeft ook een organisatie, Dialog, waar techbro’s, politici en andere zwaargewichten deel van uitmaken en die wereldwijd bijeenkomsten organiseert die erg geheim worden gehouden. De auteurs vragen zich af of ze nu in complotdenkers zijn veranderd …   

Techoptimisme

De techbro’s zijn techoptimisten, AI gaat klimaatverandering oplossen en kanker genezen zegt Sam Altman. Hoe meer technologie, hoe beter. Hij en Musk richten Open AI op, om de macht van Google op AI-gebied te breken. Ook Bezos is een techoptimist, en richt Blue Origin op. Zuckerberg voorziet in ‘AI-vrienden’ om eenzaamheid tegen te gaan. Marc Andreessen behoort ook tot de club, en is als durfinvesteerder machtig. Onder invloed van Thiel verlaat hij de Democraten en wordt innovatie-adviseur voor de Republikeinen. Maar hij neigt naar extreem-rechts, is tegen ‘vertraging, economische stagnatie en bevolkingskrimp, wat leidt tot minder energie en meer lijden en dood.’  En ook Ray Kurzweil past in dit rijtje. Hij is bekend van de singulariteit, het moment dat AI de menselijke intelligentie overtreft. En dan is er Nick Bostrom, die aandringt op voorzichtigheid rond AI en bekend is van de papercliptheorie, de moeilijkheid een AI te beheersen die een doel nastreeft dat niet op menselijke waarden is afgestemd, het ‘alignment-probleem’. We leren de club aardig kennen.

Van utilisme naar langetermijnisme.

In deel II lees ik over utilisme en effectief altruïsme. Bij effectief altruïsme denk ik aan 10% van je inkomen aan goede doelen geven. Effectieve goede doelen natuurlijk. Maar volgens sommige uit onze club techbro’s gaat effectiviteit om het grootste geluk voor het grootste aantal mensen. Het individu wordt hierdoor ondergeschikt gemaakt. En kun je met een beroep op het algemeen nut ook moreel verwerpelijk handelen rechtvaardigen? Peter Singer stelt met zijn ‘utilisme’ dit soort vragen. Ook deze vraag: een pand staat in brand. Erin een kind en een Picasso. Wat kies je om te redden? De Picasso natuurlijk, die kun je verkopen en met de opbrengst malarianetten kopen, waardoor je véél meer kinderen, in Afrika, redt. De Britse filosoof McAskill zou hier inderdaad voor kiezen, en in 2009 richt hij Giving What We Can op, een non-profit voor wat hij effectief altruïsme noemt.

De techbro’s gaan er in mee: zorg dat er zoveel mogelijk mensen op aarde of in de ruimte komen, en de hoeveelheid netto geluk neemt automatisch toe. Beter heel veel nauwelijks gelukkige mensen dan weinig zeer gelukkige mensen. En het draait niet zozeer om het hier en nu, maar om het heden én de toekomst, tot in het oneindige: langetermijnisme. Huidige generaties kunnen volgens het langetermijnisme worden opgeofferd om een ‘geoptimaliseerde’ mensheid veilig te stellen, ook als die mensheid geüploade breinen zijn, of AI met zelfbewustzijn. En wie is nu beter in het bepalen van de effectiefste manier om het geld van dat altruïsme te besteden dan de techbro’s? En natuurlijk is geld steken in (de veiligheid van) AI, die voor die gelukkige toekomst gaat zorgen, het effectiefst.

Nu zijn er ook andere ideologieën, waar veel AI-ondernemers effectief altruïsme en langetermijnisme mee vermengen: Transhumanisme, Extropianisme, Singularitarianisme, Cosmisme en Rationalisme, samen bekend als TESCREAL. TESC gaat over het samensmelten van mens en techniek en zo de ruimte veroveren, REAL over extreem utilisme. Geld steken in het leven op aarde is gevaarlijk: alle eieren in één mandje, na een kernoorlog of meteoriet-inslag is de mensheid uitgestorven. Het geld moet dus naar het koloniseren van het heelal. En daar voor zijn kolonisten nodig, heel veel kolonisten, nakomelingen van het ‘juiste soort mensen’. Slimme kinderen, nakomelingen van slimme mensen. En dat is urgent want tegenwoordig krijgen ‘slimme mensen’ minder kinderen dan ‘de rest’.

Kruisverbanden

Aan het eind van dit deel vatten de auteurs alle kruisverbanden tussen langetermijnisme, veel kinderen maken, kolonies op Mars, de scifi-boeken (LOTR, Ayn Rand’s boeken, scifi geschreven door witte mannen), techoptimisme nog even samen, wat in combinatie met de grote macht die de techbro’s hebben enorm invloed heeft op de maatschappij. Niemand die ze tegenhoudt!

Het vervolg van het boek, deel III, gaat over het zorgen voor veel genetisch superieure kinderen, onsterfelijkheid, witte astronauten / kolonisten, een technocratische dictatuur op Mars. Hiervoor is economische groei nodig, door slimme AI en een overvloed van energie die we uit de kosmos halen.

AI

Deel IV zoomt in op AI, of deze zelfbewustzijn kan ontwikkelen, wat dat nu eigenlijk is, en of het veel uitmaakt.  En wat is intelligentie precies? En, zal AI de duivel zijn, of God? Hierbij komt ook Yudkowsky aan bod, een ‘AI-doomer’. Hij schat de kans dat AI de mensheid vernietigt, de p(doom), op 100% in. Toch wordt hij als techoptimist gezien, hij bracht AI-experts bij elkaar en was invloedrijk op het gebied van de veiligheid van AI. Maar in 2020 denkt hij dat veiligheid onmogelijk is, en keert zich tegen het ontwikkelen van superintelligentie, want hij denkt dat die al op hele korte termijn het licht zal zien. Vandaar toch een tech-optimist, terwijl hij ook pessimist is. De titel van zijn recente boek ‘Als iemand dit bouwt gaat iedereen dood’ zegt genoeg. O ja, hij schreef ook Harry Potter and the Methods of Rationality – 6 delen. (Intrigerende flaptekst.)

Hierna lezen we over Max Tegmark en Ray Kurzweil, die AI ‘god-achtig’ noemen. Het kan zorgen voor onsterfelijkheid, via het uploaden van ons brein. Sam Altman, van OpenAI, ziet AGI als een ‘magische intelligentie’, en de techbedrijven als de pijlers van de bijbehorende religie. Peter Thiel noemt Altman een Messias-figuur. Bij een God hoort een Antichrist: een luddiet die alle wetenschap wil stoppen. De oorspronkelijke luddieten waren trouwens niet tegen technologie an sich, maar de bijbehorende controle en dwang.

Dystopie

Deel V heet ‘Op weg naar de dystopie’, en gaat over de inzet van AI en technologie voor vergaande surveillance, algoritmen en de inzet van technologie door Trump voor deportaties, denk aan Clearview en Anduril. Ja, dat is dystopisch, en al realiteit. Je zou zeggen dat de techbro’s inmiddels wel genoeg macht hebben, met al hun geld en de korte lijntjes naar Trump, maar nee. Ze snakken naar hun eigen ‘netwerkstaatjes’ waarin ze koning zijn en zelf de regels kunnen maken. Zulke staatjes bestaan al, bijvoorbeeld in Honduras, waar in zogenaamde ‘start-up-zones’ testen voor gen-technologie kunnen worden gedaan met véél minder regulering. De techbro’s willen volledige vrijheid, en vrijheid gaat volgens Peter Thiel niet samen met een democratie. De netwerkstaatjes zijn oefenterrein voor net zulke staatjes in de ruimte, lekker ver weg. Een Martiaanse technocratie, niet alleen een wetenschappelijk project, maar een politiek project. En bepaald niet gebaseerd op ethiek. Dat klinkt óók dystopisch, hoe ver weg het ook nog is.

Wat te doen?

Is er iets te doen aan deze onwenselijke toekomst? Daar gaat de epiloog over. De kern is het ‘herwinnen van de menselijke maat’. Europa moet haar eigen weg kiezen, een van digitale soevereiniteit.  We moeten investeren in het oplossen van de problemen in het hier en nu. Europa moet een ánder verhaal voor de toekomst hebben. En wijzelf? We moeten toekomstfictie lezen, maar niet die van de techbro’s, die van witte mannen. Nee, pak Ursula Le Guin, Becky Chambers, Octavia Butler, voor een menselijke en inclusieve kijk op de toekomst.   

Mijn evaluatie van De techbro’s

Ik vond dit een heel bijzonder boek. Ik las eerder de biografieën van Elon Musk en Jeff Bezos, maar deze waren zeker niet zo gedetailleerd over de motivatie van deze twee en over hun exacte toekomstfantasieën. Nu hebben de auteurs de beide heren niet persoonlijk gesproken, en is er van hun kant ook niet gereageerd op een aanbod van wederhoor, maar de bronnen waaruit is geput zijn openbaar. Daarnaast zijn er nog vele andere techbro’s: Mark Zuckerberg natuurlijk, maar ook, of met name Sam Altman en Peter Thiel, waar ik wel iets over heb gelezen, en verder nog vrij veel belangrijke, maar mij volstrekt onbekende mensen. Hoe prettig om nu een completer beeld te hebben van die club, die elkaar beïnvloedt, beconcurreert en opzweept.

Wat ik met name leerzaam vond is de historie van hun drijfveren, vaak dus gelegen in sciencefiction-literatuur, maar niet alleen dat. Ik begrijp nu ietsjes beter waarom Musk naar Mars wil én zoveel kinderen op de wereld zet. Ook hoe effectief altruïsme zich verhoudt tot miljardair worden en de ruimte opzoeken. Daarbij is het bijzonder interessant om over de diverse componenten van TESCREAL te lezen, en alle discussies over het verschil tussen AI en mensen qua intelligentie en zelfbewustzijn, en de vormen van combinaties van mens en technologie.

Met de onderbouwing is niets mis, veel komt uit boeken (biografieën en andere), kranten, vaktechnische publicaties en sociale media. Opvallend veel komt uit de biografie van Musk door Walter Isaacson. Op basis van het gedrag en de uitspraken van de techbro’s is een best complexe puzzel gelegd. De auteurs zijn hier al jaren mee bezig, en dat merk je aan de diepgang van met name de besproken boeken, fictie én non-fictie. Direct bewijs door bijvoorbeeld interviews was beter geweest, maar bij gebrek daaraan lijkt de  gekozen aanpak het beste alternatief.

Inmiddels is mij duidelijk waar de weerstand tegen democratie vandaan komt, niet alleen uit geldzucht, maar ook of meer uit de wens om zonder enige beperking de toekomstfantasieën waar te kunnen maken. Vrijheid, gelijkheid, broederschap zit vooruitgang in de weg, dus … Aan relevantie geen gebrek, aangezien ook flink wat aandacht wordt besteed aan de relatie met Trump en Vance.

Wat dit boek erg prettig leesbaar maakt is de mate van detail. Alles wordt uitgebreid uitgelegd, de verhalen uit de scifi-literatuur kort samengevat, de biografieën van alle spelers gegeven. Dat maakt dat je ook de onbekende techbro’s goed leert kennen. De voorbeelden, uitingen en acties worden goed weergegeven, vaak had ik het ‘oh ja-effect’. Het betoog loopt goed, geen kromme zinnen, geen typo’s, best bijzonder voor zo’n dik boek. Geen illustraties, maar ik zag het allemaal voor me ….

Door de veelheid van onderwerpen is het logisch dat er moeilijke keuzes gemaakt moesten worden over de structuur. Er is voor gekozen om eerst de missie van de techbro’s op hoog niveau weer te geven, en dan de diepte in te gaan op de diverse onderdelen. Halverwege is er een kleine pauze waarin de kruisverbanden kort aan de orde komen, waarna er verder wordt ingezoomd op AI, waar veel van de toekomstfantasieën nu op drijven. Deze structuur leidt onvermijdelijk tot wat herhaling, die ik zeker niet storend vond. Het is tenslotte een dik boek, en de onderwerpen zijn behoorlijk gevarieerd. Natuurlijk is er wat jargon, maar alle termen worden uitgebreid uitgelegd.

Puntje van kritiek? Nou, ik vond de Epiloog, ’Wat kunnen we doen?’ wat kort en mager. En dat komt omdat er niet zoveel is wat we kúnnen doen, behalve wat al in de steigers staat: Tech-soevereiniteit verzekeren en onze menselijkheid behouden. En andere scifi lezen, ik ben inmiddels aan de Aardzee-serie van Ursula Le Guin begonnen.  

FOMO? Zeker wel. Dit raakt ons allemaal en is uitstekend verwoord.   

Conclusie

Inhoud: Leerzaam +, Onderbouwd +, Relevant +, Tijdloos +.

Vorm: Aansprekend+, Verzorgd +, Illustraties -, Structuur +, Schrijfstijl +

FOMO +

Ik gaf het boek 4 ½ *

Ken je dit boek? Wat vond je ervan? 

Lees De Techbro’s duurzaam …

• via de (online) bibliotheek (dat deed ik ook!); 
• digitaal en gratis via Kobo Plus (luisterboek);
• of haal het uit een minibieb!

Koop De Techbro’s duurzaam … 

• bij de kringloop;
• bij een tweedehandsboekenwinkel zoals Boekwinkeltjes;
• bij je lokale boekwinkel, via Libris (aff.);
• of via B-Corp Bol (aff).

Keus genoeg!

Abonneer je hier op de wekelijkse blog-updates!